Paylaşım Neden Ateistim? Christopher Hitchens

[Tolga Hancı]

Neden Ateistim?​

Bana sık sık neden ateist olduğum soruluyor. Bu soru, fark edilmeden güçlü bir varsayım içeriyor: Ateizmin açıklanması, gerekçelendirilmesi ve savunulması gereken bir “sapma” olduğu varsayımı. Sanki insan bilincinin doğal hâli doğaüstüne inanmakmış da, bu daveti reddedenler gerekçe sunmak zorundaymış gibi.

Oysa bu varsayımı tersine çevirmek gerekir. Asıl sorulması gereken, neden ateist olduğum değil; neden herhangi birinin başka bir şeye inandığıdır. Evren hakkında bildiklerimiz, insan psikolojisi, dini inançların kökenleri ve kutsal metinlerin açıkça insan ürünü oluşu ortadayken, bir insan neden gerçeklik anlayışını Demir Çağı mitolojilerinin iddiaları üzerine kurmayı seçer?

Ben ateistim; çünkü astrolojiye, homeopatiye ya da Elvis’in hâlâ Memphis’te bir benzin istasyonunda çalıştığı fikrine inanmadığım aynı nedenle Tanrı’ya da inanmıyorum. Çünkü doğru olanı önemsiyorum. Ve gerçekliğin doğasına dair dini iddialar, mecazi ya da şiirsel anlamda değil; düpedüz yanlıştır. Tıpkı dünyanın düz olduğunu iddia etmek gibi.

• Evren altı günde yaratılmadı.
• İnsanlar bir anda çamurdan ortaya çıkmadı.
• Jeolojik kayıtlar küresel bir tufanı doğrulamaz.
• Dua hastalıkları iyileştirmez.
• Ölüler dirilmez.
• Bakireler doğum yapmaz.

Bunlar yorum ya da inanç meselesi değil; fiziksel dünya hakkında yapılmış ve yanlış olan iddialardır.

Ancak mesele yalnızca olgusal hatalar değildir. Diyelim ki bir şekilde Tanrı’nın varlığına ikna edildim — ki hangi kanıtın yeterli olabileceğini hayal bile edemiyorum — yine de böyle bir varlığa tapmayı reddederdim. İncil’de, Kur’an’da ve Tevrat’ta tasvir edilen Tanrı; hayranlık uyandıran değil, ahlaken sorunlu bir figürdür. Mutlak itaat talep eden, düşünceyi suç sayan, bizi kusurlu yaratıp sonra bu kusurlardan sorumlu tutan ve sonlu hatalar için sonsuz cezalar vaat eden kozmik bir otoriterdir.

Acı çekebilen varlıklar yaratıp, hastalıklar, felaketler ve zulümle dolu bir dünya tasarlayan; ardından da bu acının nadir kesintileri için şükür ve övgü bekleyen bir varlık nasıl mutlak iyi olabilir?

Bu nedenle kötülük problemi aslında bir problem değil, doğrudan bir çürütmedir. Her şeye kadir, her şeyi bilen ve mutlak iyi bir Tanrı fikrini dünyadaki acıyla uzlaştırmaya çalışan her teolojik girişim başarısız olmuştur. Çünkü görev mantıksal olarak imkânsızdır. Ya gücü olup umursamayan bir Tanrı vardır, ya umursayıp gücü yetmeyen bir Tanrı, ya da hiç Tanrı yoktur. Ama üçünü birden taşıyan bir varlık, gözlemlediğimiz dünyayla bağdaşmaz.

Gözlemlediğimiz dünya, doğaüstü hiçbir denetimin olmadığı bir evrenden bekleyeceğimiz gibidir. Kör evrimsel süreçlerin ürünü olan, kayıtsız bir evrende yaşıyor olurduk — ve tam olarak öyle görünüyor. Bu bir trajedi değil; sadece gerçekliktir. Ben teselli edici yanılsamalar yerine gerçekliği tercih ederim.

Ben ateistim; çünkü kutsal kitapları okudum. İçlerindeki sözde bilgelikten etkilenmek bir yana; barbarlıklar, iç çelişkiler, bilimsel ve tarihsel hatalar, kölelik, soykırım ve kadın düşmanlığı karşısında dehşete düştüm. Bu metinler, itaatsiz çocukların öldürülmesini, zina yapan kadınların taşlanmasını, komşu halkların bebeklerine kadar katledilmesini emreder. Kadınları mülk olarak görür, insan kurbanını onaylar ve kıskanç, intikamcı, kaprisli bir Tanrı tasviri sunar.

Bu yüce ahlak değildir. Bu, modern etik ve bilimden habersiz, Tunç Çağı kabileci zihniyetinin ürünüdür. Ve bizden bunu evrenin yaratıcısının sözü olarak kabul etmemiz beklenir. Bu hem entelektüel olarak gülünç hem de ahlaken rahatsız edicidir.

Ben ateistim; çünkü dini inançların kökenini biliyorum. Bunlar ilahi vahyin ürünü değil; aşırı çalışan örüntü tanıma mekanizmalarının ve kontrolden çıkmış niyet atfetme eğiliminin sonucudur. İnsan zihni, tesadüf ve zorunluluğun olduğu yerde bile kasıt ve tasarım görmeye meyillidir.

Atalarımız anlamadıkları bir dünyada yaşadı: fırtınalar, hastalıklar, kuraklıklar, yırtıcılar… Bunları açıklamak için hikâyeler uydurdular; dünyayı ruhlar, şeytanlar ve tanrılarla doldurdular. Bu, sahip oldukları bilişsel araçlarla yapabileceklerinin en iyisiydi. Ama artık daha iyisini biliyoruz. Doğal olayları açıklayan, öngören, hastalıkları tedavi eden ve Mars’a araç gönderen modellerimiz var. Şimşeği ya da depremleri açıklamak için tanrılara ihtiyacımız yok.

Din, belirsizlik ve ölümle başa çıkmak için evrimleşmiş bir insan icadı olarak anlaşıldığında, gizemini kaybeder.

Ben ateistim; çünkü dini “ılımlılık” entelektüel olarak dürüst değildir. Evrimi, Büyük Patlama’yı, kadın-erkek eşitliğini kabul eden inananlar bu sonuçlara kutsal metinlerini dikkatle okuyarak değil; onlara aykırı kısımları görmezden gelerek ulaşırlar. Ahlaki yargılarını akıl ve empatiyle verir, sonra dinlerini buna uyacak şekilde yeniden yorumlarlar.

Ben ateistim; çünkü entelektüel dürüstlüğe değer veriyorum. İnanç ise aklın teslimiyetidir; eleştirel düşüncenin terkidir. Kanıt olmadan — hatta kanıta rağmen — inanma arzusudur.

Hayatın diğer alanlarında kanıtsız inancı hata sayarız. Ama konu doğaüstü olunca, bu hatayı erdem gibi sunarız. Bunu reddediyorum.

Ben ateistim; çünkü Tanrı’nın varlığına dair ileri sürülen tüm argümanlar ikna edici değildir. Kozmolojik, teleolojik, ontolojik ve ahlaki argümanların her biri ya mantık hataları içerir ya da mevcut bilimsel bilgilerle çürütülür.

Ben ateistim; çünkü dinin dünyada iyi bir güç olduğu iddiası doğru değildir. İnsanlar din adına hem iyi hem kötü şeyler yapar. Ama iyi olmak için dine gerek yoktur; kötü eylemler ise çoğu zaman doğrudan dini doktrinlerden kaynaklanır.

Ben ateistim; çünkü ölümden sonra yaşam fikri, ölüm korkusuna karşı geliştirilmiş bir temennidir. Bilinç sona erecek. Bu bir trajedi değil; gerçeğin kendisidir.

Ben ateistim; çünkü ahlak Tanrı gerektirmez. Eğer yalnızca ceza korkusu ya da ödül beklentisiyle iyiysen, aslında iyi değilsindir.

Ben ateistim; çünkü dinlerin çeşitliliği, herhangi birinin mutlak doğruluk iddiasını zayıflatır. İnsanlar çoğunlukla doğdukları kültürün dinine inanır. Gerçeklik coğrafyaya bağlı değildir; inançtır.

Ben ateistim; çünkü bilim işe yarar, din yaramaz. Bilim sonuç üretir, kendini düzeltir. Din ise iddia üretir ve hatalarını düzeltmez.

Ben ateistim; çünkü doğrulanamaz iddialar değersizdir. Çürütülemeyen bir iddia, doğrulanabilir de değildir.

Ben ateistim; çünkü “doğuştan günahkârız” fikrini reddediyorum. Bu, psikolojik istismardır.

Ben ateistim; çünkü dua temelde kişinin kendisiyle konuşmasıdır. Kontrollü deneyler, duanın dış dünyayı değiştirmediğini göstermektedir.

Ben ateistim; çünkü cehennem fikri ahlaken kabul edilemezdir. Sonlu suçlar için sonsuz ceza, adalet değil sadizmdir.

Ben ateistim; çünkü özgür irade ile her şeyi bilen bir Tanrı fikri çelişir.

Ben ateistim; çünkü bilinç beynin yaptığı bir şeydir ve beyin durduğunda bilinç de sona erer.

Ben ateistim; çünkü dinlerin nasıl yayıldığını biliyorum: toplumsal baskı, çocuk yaşta şartlandırma, korku ve umut manipülasyonu.

Ben ateistim; çünkü mucizeler yoktur. Araştırılan her mucize, ya yanlış yorum, ya sahtekârlık ya da doğal açıklamalara sahiptir.

Ben ateistim; çünkü ince ayar argümanı seçilim yanlılığıyla açıklanabilir.

Ben ateistim; çünkü dini deneyimler, beynin ürettiği nörokimyasal durumlar olabilir.

Ben ateistim; çünkü Tanrı olmadan da anlam bulabiliyorum: ilişkilerde, üretimde, bilgide ve deneyimde.

Ben ateistim; çünkü sırf teselli edici olduğu için bir şeye inanmayı reddediyorum.

Ben ateistim; çünkü ispat yükü iddiayı ortaya koyana aittir ve Tanrı’nın varlığına dair yeterli kanıt yoktur.

Ben ateistim; çünkü ahlak evrimleşmiştir ve din ona sonradan uyum sağlamıştır.

Sonuç olarak, ben ateistim; çünkü bu, mevcut kanıtlar ışığında en rasyonel ve en dürüst pozisyondur. Bu bir inanç değil; kanıt yetersizliği karşısında inançsızlıktır.

Tanrı’ya kızgın olduğum için değil — var olduğuna inanmadığın bir şeye kızamazsın.
Günah işlemek istediğim için değil.
Kutsal kitapları okumadığım için değil.
Kibirli olduğum için değil.

Sadece kanıtları takip ettiğim için.

Ve bu pozisyonu değiştirmek için hiçbir neden görmüyorum.

Christopher Hitchens